System powstał przy udziale państw: USA, Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii i Nowej Zelandii i jest zarządzany przez amerykańską służbę wywiadu NSA. Echelon posiada w całym świecie urządzenia techniczne do przechwytywania (podsłuch) wiadomości w kanałach telekomunikacji. Jego organizacja nadrzędna w USA (NSA) dysponuje budżetem 3,6 miliardów dolarów (2004).

Jedna z wielu kopuł w Menwith Hill, prawdopodobnie używana przez system ECHELON.

Jedna z wielu kopuł w Menwith Hill, prawdopodobnie używana przez system ECHELON.

System ten gromadzi i analizuje przekazy elektroniczne z całego świata – faksy, e-maile, transfery plików, a nawet zwykłe rozmowy telefoniczne. Szacuje się, że system gromadzi i przetwarza ok. 3 miliardy przekazów elektronicznych na dobę[potrzebne źródło]. Zebrane lokalnie informacje z całego świata przesyłane są do centrali w Fort Meade[potrzebne źródło], gdzie znajduje się też główna siedziba NSA. Superkomputery dokonują analizy materiału, dostosowanej do regionu: język, słownik haseł i stanu materiału: kompresja, szyfr.

Poza podanymi wyżej państwami infrastruktura szpiegowska znajduje się też w Niemczech, najpierw w Bad Albing w Bawarii, obok siedziby BND, baza została zlikwidowana w 2004. Jej zadaniem było przechwytywanie (podsłuch) wiadomości z kanałów telekomunikacji w Niemczech i przyległej części Europy. Baza ta została przeniesiona bardziej w centrum Niemiec do Griesheimu w okolicy Darmstadtu. Także inne zaprzyjaźnione kraje udzielają siedziby bazom systemu Echelon; od czasu do czasu pojawiają się niezweryfikowane doniesienia o znajdowaniu się bazy systemu Echelon w Polsce.

Największa na świecie baza nasłuchowa systemu Echelon znajduje się w Menwith Hill w Północnym Yorkshire w Zjednoczonym Królestwie, niedaleko Harrogate. Oficjalnie jest to baza wojskowa Zjednoczonego Królestwa, jednak faktyczną kontrolę nad nią sprawuje amerykańska NSA. Menwith Hill służy do szpiegowania komunikacji w Unii Europejskiej. Znajdują się tam urządzenia do przechwytywania zarówno teleksów, rozmów telefonicznych, poczty elektronicznej, komunikacji internetowej, a także komunikacji mikrofalowej i satelitarnej.

W roku 1991 amerykańskie służby wywiadowcze miały przedłożyć nowy program działania po rozpadzie bloku wschodniego, który uwzględniał zmienioną sytuację geopolityczną. Głównym zadaniem amerykańskich służb specjalnych miał być odtąd wywiad gospodarczy. Badania Unii Europejskiej potwierdziły to, jak również były dyrektor centrali wywiadu (DCI) tym samym szef CIA Robert James Woolsey w swoim artykule z 17 marca 2000 w Wall Street Journal. Cytowany jest udział tego systemu w wygranych przez Boeing kontraktach przeciwko europejskiemu Airbusowi. Dla ułatwienia pracy szpiegowskiej systemu Echelon, władze amerykańskie obłożyły embargiem niektóre techniki szyfrowania, np. PGP. Podobną sieć zbudował Związek Radziecki, a jej ocalałe resztki przejął wywiad rosyjski. W Wietnamie w bazie Can Ran były instalacje tej sieci. Również na Kubie był podobny obiekt. Swoje obiekty (na mniejszą niż amerykańska skalę) wywiadu elektronicznego zbudowała również Francja.